Bevrijdingsfestival Brabant over steun Rijk:
‘Blij dat er eindelijk besluit is; bijdrage zuinig’

Bevrijdingsfestival Brabant stelt, samen met de andere dertien Bevrijdingsfestivals, het op prijs dat het Rijk na lange tijd een besluit heeft genomen over steun aan het onderhouden en vieren van de vrijheid op 5 mei. Het Rijk heeft 7 ton beschikbaar gesteld. Vorig jaar werden de festivals gesteund met 1 miljoen maar daar wilden de ministeries nu vanaf. Onder druk van Tweede Kamer, die opnieuw met 146 stemmen vóór om een miljoen vroeg, moesten de betrokken departementen toch tot actie overgaan. De Kamer vond het net als de festivals onbestaanbaar dat juist bij de viering van 80 jaar bevrijding de steun zou wegvallen. De Bevrijdingsfestivals pleiten voor snelle, heldere afspraken voor de komende jaren.

‘Natuurlijk zijn wij tevreden dat er nu een besluit is, maar de steun is wel erg knieperig’, zegt Hans Laroes, voorzitter van de Stichting Bevrijdingsfestivals Nederland, waarin de 14 samenwerken. Omgerekend gaat het om 70 cent per bezoeker.

‘We stellen de steun op prijs, en zeker de rol van VWS en Defensie, maar het is heel zuinig, en het heeft wel erg lang geduurd voor er een besluit kwam. Het geeft er niet veel blijk van dat ook ‘Den Haag’ zich realiseert dat het vieren van de vrijheid een nationale, landelijke betekenis heeft. Je kunt niet zeggen: ‘O, vrijheid onderhouden en vieren? Dat is nu typisch een taak voor provincies en gemeenten’.
Het besluit van nu kwam kreunend en piepend tot stand onder druk van de Tweede Kamer, waar een overgrote meerderheid zich duidelijk realiseert dat de festivals en dat waar zij voor staan belangrijk zijn.

‘Wij zullen er samen met onze duizenden vrijwilligers, het Nationaal Comité 4 & 5 mei, partners, provinciale en gemeentelijke overheden én ongetwijfeld een Kamermeerderheid alles aan doen om structurele, langere termijnafspraken met het Rijk te maken over steun aan en viering van onze vrijheid.’

Anna Zwezerijnen, programmadirecteur Bevrijdingsfestival Brabant, sluit zich hierbij aan. “Samen met onze lokale subsidiënten, onder andere de provincie Noord-Brabant en de gemeente ’s-Hertogenbosch, zorgen we ervoor dat we op 5 mei 2025 in Brabant kunnen vieren dat we 80 jaar geleden bevrijd zijn.

Het feit dat leven in vrijheid in 2025 nog steeds niet vanzelfsprekend is, maakt dat 5 mei een hele belangrijke dag is én blijft. Zeker in deze tijd waar polarisatie niet alleen een populair woord is. De Bevrijdingsfestivals zijn de plek waar, door heel Nederland, 1 miljoen bezoekers, jong en oud, samenkomen. Ons programma geeft op verschillende manieren de boodschap mee aan de bezoekers dat we samen moeten werken om die vrijheid te koesteren.”

Het feit dat leven in vrijheid in 2025 nog steeds niet vanzelfsprekend is, maakt dat 5 mei een hele belangrijke dag is en blijft.

Genoeg financiering voor een gratis toegankelijk festival blijft een uitdaging, ook voor Bevrijdingsfestival Brabant. “Het feit dat de grote meerderheid in Tweede Kamer ziet dat de Bevrijdingsfestivals heel belangrijk zijn, geeft hoop voor de structurele bijdrage in de toekomst. Maar het feit dat we nu al jaren bezig zijn met het zoeken naar mogelijkheden om het festival overeind te houden, in plaats van ons programma te verrijken met alle goede ideeën die op de plank blijven liggen, is zonde!

Er zijn veel mogelijkheden voor Bevrijdingsfestival Brabant om te groeien, maar we kunnen als gratis festival geen te grote risico’s nemen. We zien hier ook een kans voor het Brabantse bedrijfsleven: hoe logisch is het om je organisatie te verbinden aan een evenement met een thema wat voor iedereen als heel belangrijk wordt ervaren? Wij zoeken als festival hard naar partners om te zorgen dat steeds meer Brabanders de vrijheid kunnen komen vieren op 5 mei op Bevrijdingsfestival Brabant.”

Bevrijdingsfestival Brabant hoopt net als de Stichting Bevrijdingsfestivals Nederland dat alle 14 festivals dit jaar doorgaan, maar vreest dat sommige toch nu meteen ingrijpende maatregelen met gevolgen voor de inhoudelijke programmering moeten nemen om rond te komen en dat misschien niet redden.

Achtergrond

Juist in deze tijd, waarin de internationale veiligheidssituatie onder druk staat en ook de samenhang in onze eigen samenleving lijkt te eroderen, is een laagdrempelige gezamenlijke viering, waaraan verspreid over het land jaarlijks ongeveer 1 miljoen mensen van alle leeftijden en achtergronden aan deelnemen, van grote waarde en betekenis.

Daarbij: er zijn door het hele land veel activiteiten en bijeenkomsten op 4 en 5 mei, maar de festivals scheppen samen de enige plek waar het om de bezoekers gaat, en de vertegenwoordigers van ‘officieel Nederland’ niet centraal staan dan wel het decor vormen.

De festivals hebben een sterke inhoudelijke programmering, voortbordurend op het belang van de democratische rechtsstaat die Nederland is, en de noodzaak daar individueel en gezamenlijk aan te werken en verantwoordelijkheid voor te dragen.
De meeste bezoekers (blijkt uit jaarlijks onderzoek) ervaren dit belang ook, ieder op hun eigen manier: 4 en 5 mei samen vormen voor een overgrote meerderheid de dagen waarop Nederland zich toont zoals mensen dat het liefste zien: vriendelijk, verbonden, constructief. Het lukt de festivals grote groepen jongeren te bereiken en vaak ook te betrekken bij de programmering en de langere aanloop naar Bevrijdingsdag.

De bevrijdingsfestivals vormen met elkaar een groot netwerk van vele honderden geëngageerde vrijwilligers. Een netwerk met veel maatschappelijke impact. Uniek voor het bevorderen van bewustzijn over vredes-en veiligheidsvraagstukken.

Dat werd ook onderkend door het vorige kabinet, begin van 2024:
’Het kabinet vindt het belangrijk dat er – nu en in de toekomst- op 5 mei kan worden stilgestaan bij de waarden van vrijheid en democratie en dat we op een laagdrempelige wijze kunnen vieren dat we in vrijheid leven. De 14 Bevrijdingsfestivals (…) zijn een onderdeel van deze viering’.

Naast de incidentele toezegging werden meer structurele afspraken aangekondigd, te concretiseren in een ‘breed gedragen toekomstvisie voor 5 mei’, waarover onder meer met de festivals zou worden overlegd.

Sinds 23 oktober 2024 zijn de festivals verenigd in de Stichting Bevrijdingsfestivals Nederland, onder meer om op landelijk niveau met één mond te kunnen spreken. De Stichting is in Utrecht gevestigd.